ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ: ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਸਹਾਕ ਡਾਰ ਅਤੇ ਫੌਜ ਮੁਖੀ ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਸਿਮ ਮੁਨੀਰ ਤਿਕੋਣੀ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਬੈਠਕ ਲਈ ਤੁਰਕੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ‘ਚ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਨੇ 7 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਇਕ ਤਿਕੋਣੀ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਮੱਕਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤਾ’ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਬੀਤੇ ਦਿਨ ਇਕ ਬਿਆਨ ‘ਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਡਾਰ ‘ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੰਮ’ ‘ਤੇ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਗਏ ਸਨ। ਫੌਜ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਮੁਨੀਰ ਇੱਕ “ਅਧਿਕਾਰਤ ਦੌਰੇ” ‘ਤੇ ਤੁਰਕੀ ਵੀ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਂਝੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬਣਾਈ ਗਈ “ਰਣਨੀਤਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਮੇਟੀ” ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੈਠਕ ਅੱਜ , ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਹਾਕਾਨ ਫਿਦਾਨ, ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਯਾਸਰ ਗੁਲਾਰ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਟਾਫ ਦੇ ਚੀਫ ਜਨਰਲ ਸੇਲਕੁਕ ਬੇਰਕਤੋਗਲੂ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਪਹਿਲੀ ਬੈਠਕ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ‘ਚ ਈਰਾਨ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਤੀ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਫਿਦਾਨ ਨੇ ਡਾਰ ਨੂੰ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ‘ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ‘ਖੇਤਰੀ-4’ ਬੈਠਕ ‘ਚ ਵੀ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ‘ਚ ਮਿਸਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਖੇਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਆਰ-4 ਸਮੂਹ ਮਾਰਚ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚੋਲਗੀ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਭਰਿਆ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਦਫਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਰ-4 ਦੀ ਆਖਰੀ ਬੈਠਕ 5 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਜਾਰਡਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅੱਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ “ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।” ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਚੋਲੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
