ਹਰਿਆਣਾ : ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦਾ ਦਿਨ ਖ਼ਾਸ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦਿਨ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਕਸਤ “ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ” ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਟ੍ਰਾਇਲ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਨੁਕੂਲ ਟ੍ਰੇਨ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜੀਂਦ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ-ਸੋਨੀਪਤ ਰੇਲ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੀ ਗਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਫਲ ਪਰੀਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਿਣੇ-ਚੁਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਰਮਨੀ, ਚੀਨ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ) ਦੀ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਊਰਜਾ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦਿੱਲੀ-ਸੋਨੀਪਤ ਸੈਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਹੋਇਆ ਟੈਸਟਿੰਗ
ਨਿਰਧਾਰਤ ਟੈਸਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਬੀਤੇ ਦਿਨ 9:30 ਵਜੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜੀਂਦ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੀ ਗਤੀ 75 ਅਤੇ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਸਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਿੱਲੀ-ਸੋਨੀਪਤ ਸੈਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ 120 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਗਈ। ਟ੍ਰੇਨ ਨੇ ਇਸ ਸੈਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਕੁੱਲ ਚਾਰ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਪੱਕੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮਾਂ ਅਤੇ RDSO ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਟਰਾਇਲ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਟਰੇਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦੋ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਟਰੇਨ ਦੇ ਬੈਲੰਸ, ਕੰਪਨ, ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਿਗਨਲਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਦੇਰ ਰਾਤ ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਵਾਪਸ ਜੀਂਦ ਵਾਪਸ ਆਈ।
ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਤਕਨਾਲੋਜੀ?
ਇਹ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਟ੍ਰੇਨਸੈੱਟ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ “ਹਰੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਿਊਲ ਸੈੱਲ” ਤਕਨਾਲੋਜੀ ‘ਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਨ-ਬੋਰਡ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਗੈਸ ਦਾ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਰਿਐਕਸ਼ਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਊਰਜਾ (ਬਿਜਲੀ) ਨਾਲ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਮੋਟਰ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਧੂੰਏਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਗੈਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਛੱਡਦੀ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਇਹ ਜ਼ੀਰੋ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ 100% ਸ਼ੁੱਧ ਢੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2030 ਤੱਕ ਸ਼ੁੱਧ-ਜ਼ੀਰੋ ਕਾਰਬਨ ਐਮੀਟਰ ਬਣਨ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੇਮ ਚੇਂਜਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਚੀਨ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਦੁੱਗਣੀ ਤਾਕਤ
ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 500 ਤੋਂ 600 ਹਾਰਸਪਾਵਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਭਾਰਤੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਇੰਜਣ, ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇੰਜਣ ਹੈ, ਜੋ 1,200 ਹਾਰਸਪਾਵਰ (HP) ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਪਾਵਰ ਕਾਰਾਂ (DPCs) ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ, ਜੋ ਕੁੱਲ 2,400 ਕਿਲੋਵਾਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰੌਡਗੇਜ ਟ੍ਰੈਕਾਂ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 10 ਡੱਬੇ ਹਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 8 ਜਨਰਲ ਯਾਤਰੀ ਕੋਚ ਅਤੇ 2 ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਪਾਵਰ ਕਾਰਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਟ੍ਰੇਨਸੈੱਟ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,600 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ। ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਸੁਚਾਰੂ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਜੀਂਦ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਹਰਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਰਿਫਿਊਲਿੰਗ ਪਲਾਂਟ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸ਼ੁੱਧ ਬਾਲਣ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਟ੍ਰੇਨ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸ਼ਕੂਰ ਬਸਤੀ ਸ਼ੈੱਡ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ।
