ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਸ਼ਾਰਦੀਯ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਨੌਂ ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਮਾਂ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਮਾਂ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਤ ਮਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਂ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਮਹੱਤਵ?
ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਾਂ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਦੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਂ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਇਸ ਦਿਨ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਲਈ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅੱਠ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਮਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ
ਮਾਂ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਨੂੰ ਅਸ਼ਟਭੁਜਾ ਦੇਵੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਭੁਜਾਵਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੰਡਲ, ਧਨੁਸ਼, ਤੀਰ, ਕਮਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਲਸ਼, ਜਪ ਮਾਲਾ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਾਹਨ ਸ਼ੇਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੌਰਾਣਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸੂਰਜ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਤੇਜ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ ਮਾਂ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਦੀ ਪੂਜਾ
ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਮਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਕੇ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
-
ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ।
-
ਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲ ਫੁੱਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰੋ।
-
ਫਲ, ਮਠਿਆਈਆਂ ਅਤੇ ਸਾਤਵਿਕ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਲਗਾਓ।
-
ਮਾਂ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਦੇ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ।
-
ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਰਗਾ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ।
-
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ।
ਮਾਂ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਭੋਗ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਂ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਨੂੰ ਮਾਲਪੂਏ ਦਾ ਭੋਗ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਫਲ, ਮਠਿਆਈਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਤਵਿਕ ਪਕਵਾਨ ਵੀ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੋਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਜੋਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।
ਮਾਂ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਦਾ ਮੰਤਰ
ਮਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ॐ देवी कूष्माण्डायै नमः॥
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਤਰ ਜਾਪ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਭਗਤ ਇਸ ਦਿਨ ਮਾਂ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
