ਕੋਚੀ: ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ.) ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਅਤੇ ਬਾਲਾਗੋਕੁਲਮ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਐਮ.ਏ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੀ ਅੱਜ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ 97 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ। ਸੰਘ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਵਿਚ ਐਮ.ਏ. ਸਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਇੱਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ।
ਬਾਲਗੋਕੁਲਮ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ੋਭਾ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਰੰਗਾਰੰਗ ਜਲੂਸ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ‘ਤਪਸਿਆ ਕਲਾ ਸਾਹਿਤ ਵੇਦੀ’ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਘ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਉਹ ਕਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਭਾਰਤੀ, ਬਾਲਸੰਸਕਾਰ ਕੇਂਦਰ, ਬਾਲਸਾਹਿਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ‘ਸੌਰਕਸ਼ਿਕਾ’ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸੌਰਕਸ਼ਿਕਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਦੇ ਰਾਜ ਬੌਧਿਕ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੰਘ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ‘ਕੇਸਰੀ’ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਸੀ। 17 ਜਨਵਰੀ, 1929 ਨੂੰ ਕੋਲਮ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਆਯੁਰਕਾਲਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਕੋਟਾਯਮ ਦੇ ਵਜੂਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1954 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵਜੋਂ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕੋਟਾਯਮ, ਏਰਨਾਕੁਲਮ, ਅਲਾਪੁਝਾ ਅਤੇ ਕੋਲਮ ਜ਼ਿ ਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1964 ਵਿੱਚ ‘ਕੇਸਰੀ’ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣੇ।
ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਮਾਲਾਬਾਰ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਲੜੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਦੀ ਲੀਜੈਂਡ ਆਫ਼ ਨੀਲਾ’ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ ਰਾਹੀਂ ਭਰਥਪੁਝਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ‘ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਏਲਾਮਾਕਾਰਾ ਸਥਿਤ ਸੰਘ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੇਰਲ ਸੂਬਾਈ ਦਫ਼ਤਰ ‘ਮਾਧਵ ਨਿਵਾਸ’ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਬਜ਼ਾਰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ‘ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਸੇਵਾ ਸਨਮਾਨ’ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ‘ਵੀਰਸਰੀ ਵੇਲੂਥੰਪੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸੇਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ’ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਸੰਘ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅੱਜ ਸ਼ਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
