Religion : ਸ਼ਰਧਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਛੱਠ ਮਹਾਪਰਵ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਯਾਨੀ ਖਰਨਾ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਹਾਏ-ਖਾਏ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹੁਣ 36 ਘੰਟੇ ਦੇ ਨਿਰਜਲਾ ਵਰਤ ਵੱਲ ਵਧ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਨਾਹਯ-ਖੈਅ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਤਿਉਹਾਰ
ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ, ਸਰਵਰਥ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਨ ਯੋਗ ਦੌਰਾਨ, ਛੱਠ ਵਰਤ ਨਾਹਯ-ਖੈਅ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ, ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਰਵਾ ਚੌਲ, ਛੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਾਲ, ਲੌਕੀ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕਰੌਦੇ ਦੀ ਚਟਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ (ਭੇਟ) ਛਕਿਆ। ਇਸਨੂੰ ਵਰਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨੀ ਜਾਦੀ ਹੈ।
ਖਰਨਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ
ਅੱਜ, ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਛੱਠ ਭਗਤ ਖਰਨਾ ਮਨਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਬਿਨਾਂ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਉਹ ਅੰਬ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ‘ਤੇ ਖੀਰ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ 36 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਕਠੋਰ ਨਿਰਜਲ ਵਰਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਰਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਹੀ ਵਰਤੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਅਰਘ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ
ਖਰਨਾ ਪੂਜਾ: ਸ਼ਾਮ 5:35 ਵਜੇ ਤੋਂ 8:22 ਵਜੇ ਤੱਕ
ਡੁੱਬਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘਿਆ: ਸ਼ਾਮ 5:34 ਵਜੇ ਤੱਕ
ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ : ਸਵੇਰੇ 6:27 ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਨੂੰ ਅਰਘ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਦਾ ਪਾਰਨ
ਸੋਮਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਸਤ ਹੁੰਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣਗੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੰਗਲਵਾਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਉੱਗਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇ ਕੇ ਵਰਤ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਂਬੇ ਜਾਂ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਖਰਨਾ ਤੋਂ ਪਾਰਨ ਤੱਕ ਵਰ੍ਹਦੀ ਹੈ ਛੱਠੀ ਮਈਆ ਦੀ ਕਿਰਪਾ
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਖਰਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਾਰਨ ਤੱਕ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਛੱਠੀ ਮਈਆ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਰਪਾ ਵਰ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸਰੀਰ, ਮਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਰਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ ਅਤੇ ਗੁੜ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਿਰੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਛੱਠ ਲੋਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ
ਛੱਠ ਪੂਜਾ ਦਾ ਹਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਰਤੀ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਪੂਰੇ ਘਰ-ਆਂਗਣ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂਰ, ਚਾਵਲ, ਬਾਂਸ ਦੀ ਟੋਕਰੀ, ਦੀਵਾ, ਨਾਰੀਅਲ, ਸ਼ਕਰਕੰਦੀ, ਪਾਨ, ਗੰਗਾਜਲ, ਅਤੇ ਠੇਕੁਆ ਵਰਗੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾ ਖਾਸ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
