ਕਾਠਮੰਡੂ/ਬੀਜਿੰਗ: ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕਾਲਾਪਾਣੀ, ਲਿੰਪੀਆਧੁਰਾ ਅਤੇ ਲਿਪੁਲੇਖ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਉਠਾਇਆ ਹੈ। ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਚੀਨ ਦੌਰੇ ‘ਤੇ ਗਏ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ Shishir Khanal ਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ Wang Yi ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਰਹੱਦੀ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਿਪੁਲੇਖ ਦੱਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਬੰਧੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ। ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲਿਪੁਲੇਖ, ਕਾਲਾਪਾਣੀ ਅਤੇ ਲਿੰਪੀਆਧੁਰਾ ਖੇਤਰ ਉਸ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਚੀਨੀ ਪੱਖ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਨੇਪਾਲ ਆਪਣਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਚੀਨ ਨੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰੁਖ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਾਲਾਪਾਣੀ, ਲਿੰਪੀਆਧੁਰਾ ਅਤੇ ਲਿਪੁਲੇਖ ਦਾ ਵਿਵਾਦ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦੁਵੱਲਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਹੱਲ ਵੀ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨੇਪਾਲ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਚੀਨ ਸਾਹਮਣੇ ਉਠਾਉਣਾ ਉਸ ਦੀ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨ ਦਾ ਰੁਖ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲਾਪਾਣੀ, ਲਿੰਪੀਆਧੁਰਾ ਅਤੇ ਲਿਪੁਲੇਖ ਖੇਤਰ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਤਣਾਅ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
