ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤ ਨੇ ਬਰਡ ਫਲੂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਮੁਰਗੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ H5N1 ਵੈਕਸੀਨ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਭੋਪਾਲ ਸਥਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਸ਼ੂ ਰੋਗ ਸੰਸਥਾਨ (NIHSAD) ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਿਰਫ਼ 1 ਤੋਂ 2 ਰੁਪਏ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੋਲਟਰੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲਾ ਵਿਕਲਪ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ICAR) ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ NIHSAD ਵੱਲੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਨਕਾਰਾ ਵਾਇਰਸ ਤਕਨੀਕ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ H5N1 ਕਲੇਡ 2.3.2.1a ਵੇਰੀਐਂਟ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਸਟ੍ਰੇਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ’ਚ ਬਰਡ ਫਲੂ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕੋਪਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਿਰਫ਼ 1 ਤੋਂ 2 ਰੁਪਏ
ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਸ ਦੀ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਕੀਮਤ 1 ਤੋਂ 2 ਰੁਪਏ ਦੇ ਕਰੀਬ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੋਲਟਰੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਸਤਾ ਵਿਕਲਪ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵੈਕਸੀਨ ਵਿੱਚ ਨਕਾਰਾ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਗ-ਰੋਧਕ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ H5N1 ਦੇ ਇਸ ਖ਼ਾਸ ਵੇਰੀਐਂਟ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੈਕਸੀਨ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਰਡ ਫਲੂ ਦੀ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਪਈ?
ਬਰਡ ਫਲੂ ਦਾ H5N1 ਵਾਇਰਸ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੋਲਟਰੀ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਲਾਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪੋਲਟਰੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਰਗੀਆਂ ਤੇ ਆਂਡਿਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2006 ਦੌਰਾਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਵਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬਰਡ ਫਲੂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੌਰਾਨ ਕਰੀਬ 10 ਲੱਖ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਰਡ ਫਲੂ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ 9 ਲੱਖ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਸਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਰੀਬ 2 ਲੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਮਾਮਲੇ
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਦੇ ਅਲੱਪੁਝਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਰਡ ਫਲੂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਲਾਗ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ। 18 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ 18,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ 28,040 ਆਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕੁੱਡਾਲੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੱਟਿਯਨਕੁੱਪਮ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ H5N1 ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਸੀ। NIHSAD ਨੇ 5 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਲਾਗ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ 7,116 ਮੁਰਗੀਆਂ, 11,057 ਬੱਤਖਾਂ ਅਤੇ 447 ਬਟੇਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਲਗਭਗ 100 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪੋਲਟਰੀ ਫੀਡ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨੰਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਿੱਧਾਰਾਮਪੁਰਮ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਰਡ ਫਲੂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,500 ਦੇਸੀ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਉਪਲਬਧਤਾ ਬਾਰੇ ਉਡੀਕ
ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੋਲਟਰੀ ਖੇਤਰ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਪਲਬਧੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕਦੋਂ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ।










