ਧਾਰਮਿਕ ਡੈਸਕ: ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਗੋਪਾਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਗਊ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਗਊਆਂ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਿਨ ਗਊ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਛਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ, ਹਰਾ ਚਾਰਾ ਅਤੇ ਗੁੜ ਖੁਆਉਣ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋਪਾਸ਼ਟਮੀ ਹਰ ਸਾਲ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ 17 ਨਵੰਬਰ, ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗਊਆਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਿਨ ਗਊ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
ਗੋਪਾਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ
ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਗਊ ਨੂੰ ਪੂਜਨੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਗਊ ਮਾਤਾ ਵਿੱਚ 33 ਕਰੋੜ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗਊ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਗਊ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗਊ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ ਗਊ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ
ਗੋਪਾਸ਼ਟਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਊ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਓ।
-
ਗਊ ਮਾਤਾ ਦੇ ਮੱਥੇ ’ਤੇ ਰੋਲੀ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦਾ ਤਿਲਕ ਲਗਾਓ।
-
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲ, ਹਰਾ ਚਾਰਾ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਫਲ ਭੇਟ ਕਰੋ।
-
ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਆਰਤੀ ਕਰੋ।
-
ਗਊ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਖੀਰ-ਪੂਰੀ ਦਾ ਭੋਗ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
-
ਜੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਊ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਜਾ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰੋ।
ਗੋਪਾਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਉਪਾਅ
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਿਨ ਗਊ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਗੁੜ ਅਤੇ ਹਰਾ ਘਾਹ ਖੁਆਉਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤਿਲਕ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਗੋਦਾਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
