ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਅਸਥਾਈ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜ ਨਵੇਂ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਸਥਾਈ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ 78 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੂਚੀ ਮੁਤਾਬਕ ਨਵੀਆਂ ਐਂਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਚਾਰ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਐਂਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਉਦੈਗਿਰੀ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਧਾਰ ਦੀਆਂ ਬਾਘ ਗੁਫਾ ਚਿੱਤਰਕਲਾਵਾਂ, ਮੋਰੇਨਾ ਦਾ ਚੰਬਲ ਘਾਟੀ ਮੰਦਰ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਰਾਇਸੇਨ ਦਾ ਗਿਨੌਰਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। UNESCO ਮੁਤਾਬਕ ਉਦੈਗਿਰੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਗੁਪਤ ਕਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਿਲਾ-ਕੱਟ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਬਾਘ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੌਧ ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਿੱਤੀ ਚਿੱਤਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਚੰਬਲ ਘਾਟੀ ਲਈ ਦਰਜ ਨਵੀਂ ਐਂਟਰੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਮ “Group of Temples of the Chambal Valley: Bateshwar, Padavali and Kakarmath” ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਟੇਸ਼ਵਰ, ਪਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਕਕਰਮਠ ਦੇ ਮੰਦਰ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪੰਜਵੀਂ ਐਂਟਰੀ “The Sites of Satyagraha: The Emergence and institutionalization of the non-violent movement” ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੋ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਤ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ, ਮਣੀ ਭਵਨ, ਸੇਵਾਗ੍ਰਾਮ ਆਸ਼ਰਮ, ਆਗਾ ਖਾਨ ਪੈਲੇਸ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਰਗੇ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਨਵੀਆਂ ਐਂਟਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਅੰਤਿਮ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਅਸਥਾਈ ਸੂਚੀ ਉਹ ਸੂਚੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਦਰਜੇ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਿਮ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਅਤੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
