ਬੀਜਿੰਗ: ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਨ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਯੂ ਜਿੰਗ ਨੇ ਜਾਰੀ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿੱਬਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਬਿਆਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਤਿੱਬਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ (ਸੀ.ਟੀ.ਏ.) ਦੇ ਮੁਖੀ ਪੇਨਪਾ ਸੇਰਿੰਗ 27 ਮਈ ਨੂੰ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਵੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਚੀਨ ਨੇ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਆਪਣਾ ਰੁਖ਼ ਹੋਰ ਕੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਯੂ ਜਿੰਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦਾ ਪੁਨਰਜਨਮ ਅਤੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ’ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਅਧਿਕਾਰ ਬੀਜਿੰਗ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਚੀਨੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਤਿੱਬਤ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰੁਖ਼ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ “ਤਿੱਬਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ” ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸੰਬੰਧਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ 1959 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਦਰੋਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਭਾਰਤ ਆ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਤਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਜਲਾਵਤਨ ਤਿੱਬਤੀ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਨੂੰ ਵੱਖਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।
ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੀ ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਹੁਣ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੀਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲਾ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਉਸਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਚੁਣਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਦਕਿ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਗਹਿਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ’ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਤਿੱਬਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
