ਮੁੰਬਈ : ਮਰਾਠੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਿਜੈ ਮਹਿਤਾ ਦਾ 91 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁਪ “ਰੰਗਾਇਣ” ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਇਸ ਗਰੁਪ ਵਿੱਚ ਵਿਜੇ ਤੇਂਦੁਲਕਰ, ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਲਾਗੂ ਅਤੇ ਅਰਵਿੰਦ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਨਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਸ ਸਨ।
1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਜੇ ਮਹਿਤਾ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਥੀਏਟਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਵਰਗੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਮਰਾਠੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ
ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥੀਏਟਰ ਗੁਰੂ ਇਬਰਾਹਿਮ ਅਲਕਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਵਿਜੇ ਮਹਿਤਾ ਨੇ “ਏਕ ਸ਼ੂਨਿਆ ਬਾਜੀਰਾਓ” ਅਤੇ “ਅਜਬ ਨਿਆ ਵਰਤੁਲਾਚਾ” ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਰਾਠੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ “ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਚਿੱਤਰੇ” (1982), “ਸ਼ਕੁੰਤਲਾਮ” (1986), “ਹਵੇਲੀ ਬੁਲੰਦ ਥੀ” (1987), “ਹਮੀਦਾਬਾਈ ਕੀ ਕੋਠੀ” (1988), ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ “ਲਾਈਫਲਾਈਨ” (1991) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਫਿਲਮ “ਕਲਯੁਗ” ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਵਿਜੇ ਮਹਿਤਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨਿਹਲਾਨੀ ਦੀ 1984 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ “ਪਾਰਟੀ” ਵਿੱਚ ਦਮਯੰਤੀ ਰਾਣੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੀ 1981 ਦੀ ਫਿਲਮ ਕਲਯੁਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਅਮੋਲ ਪਾਲੇਕਰ ਦੀ 2006 ਦੀ ਮਰਾਠੀ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ “ਕੁਐਸਟ” ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਪਾਲੇਕਰ ਦੀ ਸੈਕਸੂਅਲਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਤਿਕੜੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਕਿਸ਼ਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ “ਦਾਰਾ” (1996) ਅਤੇ “ਆਹਤ” (2001) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ‘ਕੁਐਸਟ’ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨਿਹਲਾਨੀ ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵੀ ਵਧ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਤਿਆਜੀਤ ਰੇਅ, ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੀ ‘ਅੰਕੁਰ’ (1974) ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨਿਹਲਾਨੀ ਦੀ ‘ਆਕਰੋਸ਼’ (1980) ਦੇਖੀ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਥੀਏਟਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀਜਨਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।” ਵਿਜੇ ਮਹਿਤਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਗਜ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੁਰਗਾ ਖੋਟੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰੀਨ ਖੋਟੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰੀਨ ਖੋਟੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਫਾਰੂਖ ਮਹਿਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
ਫੜਨਵੀਸ ਨੇ ਸੋਗ ਕੀਤਾ ਪ੍ਰਗਟ
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇਵੇਂਦਰ ਫੜਨਵੀਸ ਨੇ ਇੱਕ ਐਕਸ-ਪੋਸਟ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਜੈ ਮਹਿਤਾ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਬਹੁਤ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਨਾਲ, ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਕਲਾਤਮਕ ਯੁੱਗ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ।
