ਜਲੰਧਰ : ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਮਿਆਦ ਪੁੱਗ ਚੁੱਕੀਆਂ ਜਾਂ ਅਧੂਰੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਕੂੜੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਿਆਦ ਪੁੱਗ ਚੁੱਕੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਘਾਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਕੋਲ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਡਰੌਪ ਬਾਕਸ’ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਸਿਸਟਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਅਜੇ ਤੱਕ ਜਲੰਧਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਲੋਕ ਮਜਬੂਰੀ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ, ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਕੂੜੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਖ਼ਤਰਾ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? : ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੂੜੇ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਤੋਂ ਚੁੱਕੀਆਂ ਗਈਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਜਾਂ ਅਵਾਰਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾ ਲਈਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਘਾਤਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਲਗਭਗ 80% ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਨਿਪਟਾਉਣਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਬਰਬਾਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਇਸ ਮੁੱਖ ਚੌਕ ਵੱਲ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਇਸ ਮੁੱਖ ਚੌਕ ਵੱਲ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ! ਹਾਈ-ਟੈਕ ਚੌਕੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਮੌਕੇ ਤੋਂ ਕਈ ਵਾਹਨ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ! ਹਾਈ-ਟੈਕ ਚੌਕੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਮੌਕੇ ਤੋਂ ਕਈ ਵਾਹਨ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏੇ। ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 25% ਦਵਾਈਆਂ ਬਿਨਾਂ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੁੱਗ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਫਾਰਮੇਸੀਆਂ ਅਤੇ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਬਾਇਓਮੈਡੀਕਲ ਵੇਸਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਪਰ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਲੋੜ : ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ’ਦਵਾਈ ਡਰੋਪ ਬਾਕਸ’ ਵਰਗਾ ਸਿਸਟਮ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਮੁਹੱਲਾ ਕਮੇਟੀਆਂ, ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਕੂੜੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਪਟਾਉਣਾ ਸਿੱਖ ਸਕਣ।
ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? :
ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮੇਸੀ ਵਾਪਸੀ ਨੀਤੀ (ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸਹੂਲਤ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੁਕਾਨਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ, ਵਰਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚਾਹ ਪੱਤੀਆਂ ਜਾਂ ਕੌਫੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ ਅਤੇ ਸੀਲਬੰਦ ਪੈਕੇਟ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਾਹਰ ਨਾ ਕੱਢ ਸਕਣ।
ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕੂੜੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸੁੱਟੋ।
