ਹੈਲਥ ਡੈਸਕ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਆਦਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ, ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਨਾ ਲੈਣਾ, ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਮੂਡ, ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੈਰਿੰਗੋ ਏਸ਼ੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਨਿਊਰੋ ਐਂਡ ਸਪਾਈਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਪ੍ਰਵੀਣ ਗੁਪਤਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਨਸਿਕ ਕਸਰਤ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ, ਨਿਯਮਤ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕਰੋ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼
ਨੀਂਦ ਦੌਰਾਨ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਲਗਾਤਾਰ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਧਿਆਨ, ਮੂਡ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ’ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੌਣ ਅਤੇ ਜਾਗਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੱਖੋ।
- ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਲੈਪਟਾਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾਓ।
- ਸੌਣ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਓ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਢੋ
ਸੈਰ ਕਰਨਾ, ਯੋਗ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਸਰਤ ਕਰਨਾ ਦਿਮਾਗੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਯਮਤ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਮੂਡ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਰਹੋ
ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਲਿਖਣਾ, ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੁਨਰ ਸਿੱਖਣਾ ਅਤੇ ਪਹੇਲੀਆਂ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਚੰਗੀ ਆਦਤ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ
ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਫਲ, ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦਾਲਾਂ, ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ, ਮੇਵੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਖੰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਦੌਰਾਨ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਵੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ।
ਲਗਾਤਾਰ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਚੋ
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਣਾਅ ਬਣਿਆ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਨੀਂਦ, ਮੂਡ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਛੋਟੇ ਬ੍ਰੇਕ ਲਓ, ਡੂੰਘੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਕਸਰਤ ਕਰੋ, ਯੋਗ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਬੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਓ।
ਜੇਕਰ ਤਣਾਅ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬੈਠਣ ਦੀ ਆਦਤ ਘਟਾਓ
ਮੋਬਾਈਲ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਜਾਂ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਠ ਕੇ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਚੱਲੋ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਨਿਯਮਤ ਬ੍ਰੇਕ ਲਓ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਲਗਾਤਾਰ ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ, ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਾਅ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਅਜਿਹੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਉਚਿਤ ਹੈ।
ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ, ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ, ਮਾਨਸਿਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਛੋਟੀਆਂ ਪਰ ਨਿਯਮਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
