ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਈ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਤਿੰਨ ਐਪਾਂ BAT-BMS, Lossiji ਤੇ Epoch Li-ion ਨੂੰ ਐਪ ਸਟੋਰਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਚੱਲਦੇ ਈ-ਰਿਕਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਬੈਟਰੀ ਪਾਵਰ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਕਈ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਾਇਰਲ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਈ-ਰਿਕਸ਼ੇ ਅਚਾਨਕ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਕਿ ਕੁਝ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਅਨਸਰ ਬਲੂਟੁੱਥ ਰਾਹੀਂ ਬੈਟਰੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਵਾਹਨ ਦੀ ਪਾਵਰ ਸਪਲਾਈ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੁਝ ਈ-ਰਿਕਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਲਿਥੀਅਮ ਬੈਟਰੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਕਈ ਬੈਟਰੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਸਵਰਡ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਲੂਟੁੱਥ ਰਾਹੀਂ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਲੋਕ ਐਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬੈਟਰੀ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
ਆਈਟੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਐਪਾਂ ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਲਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੁਝ ਐਪਾਂ ਪਲੇ ਸਟੋਰ ‘ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਜਲਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਕੂਟਰਾਂ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਏਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ, ਮਲਟੀ-ਲੇਅਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬੈਟਰੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਆਮ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੈਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਹ ਦਰਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਹੁਣ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
