ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ: ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ੍ਰੀ ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਤੀਰਥ ਸਥਿਤ ਵੱਡਾ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਦੀ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ 10 ਰੋਜ਼ਾ ਲੰਗੂਰ ਮੇਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਸ਼ੈਲਪੁਤਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਆਮਦ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਲ ਬਾਣੇ ਵਿੱਚ ਲੰਗੂਰ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ।
ਇਹ ਮੇਲਾ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ‘ਜੈ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ’ ਅਤੇ ‘ਜੈ ਬਜਰੰਗਬਲੀ’ ਦੇ ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਹੌਲ ਭਗਤੀਮਈ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਰਾਮਾਇਣ ਕਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ ਮੰਦਰ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ
ਮੰਦਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਸ਼ੁਭਮ ਸ਼ਰਮਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪੁਰਾਤਨ ਮਾਨਤਾ ਰਾਮਾਇਣ ਕਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮੁਤਾਬਕ, ਲਵ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਫੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਪਵਿੱਤਰ ਵਟਵ੍ਰਿੱਖ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ’ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਸੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤਹਿਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਅਰਦਾਸ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੰਗੂਰ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਲਈ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਲਾਲ ਬਾਣਾ, ਘੁੰਗਰੂ ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਛੜੀ
ਲੰਗੂਰ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਾਲ ਬਾਣਾ ਪਹਿਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਗਰੂ, ਸਿਰ ’ਤੇ ਟੋਪੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਛੜੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵਰੁਣ ਰਾਣਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬੱਚੇ ਪਹਿਲੇ ਨਰਾਤੇ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਈ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਰੰਪਰਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਮੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਕੁਝ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਸਮ ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂ
ਵੱਡਾ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਰਾਕੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੰਦਰ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਲੰਗੂਰ ਮੇਲੇ ਕਰਕੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸਵੈੰਭੂ ਮੂਰਤੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇੱਥੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੰਗੂਰ ਬਣਾ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਨਿਲ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਕਾ ਦੱਸਿਆ।
ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਮੰਦਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਰੌਸ਼ਨੀ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕਤਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਗਲੇ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
