ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ ਨੇ DIGIPIN (Digital Postal Index Number) ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਰੇਕ ਸਥਾਨ ਨੂੰ 10 ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਲੱਖਣ ਕੋਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਡ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ (latitude-longitude) ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
DIGIPIN ਲਗਭਗ 4 ਮੀਟਰ × 4 ਮੀਟਰ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਗਰਿੱਡ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ 6 ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ PIN ਕੋਡ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਟੀਕ ਸਥਾਨ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਨਾਲ ਡਿਲਿਵਰੀ, ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ DIGIPIN ਮੌਜੂਦਾ ਪਤਾ ਜਾਂ PIN ਕੋਡ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਪਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਡਿਜੀਟਲ ਪਛਾਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਆਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗਲੀਆਂ, ਘਰ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਪਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹਨ।
DIGIPIN ਨੂੰ ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ ਨੇ IIT ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ NRSC-ISRO ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਵੀ ਜਨਤਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਦਾ DIGIPIN ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ “Know Your DIGIPIN” ਵੈੱਬ ਐਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਡਿਲਿਵਰੀ, ਲਾਜਿਸਟਿਕਸ, ਬੈਂਕਿੰਗ, ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਜਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਹੀ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
