Health: ਦਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸਹੀ ਕਦਮ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੈਸਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਖੂਨ ਪੰਪ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ CPR ਯਾਨੀ ਕਾਰਡੀਓਪਲਮੋਨਰੀ ਰੀਸਸਿਟੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗਾਂ ਤੱਕ ਖੂਨ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ CPR ਕਦੋਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
CPR ਕਦੋਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗ ਪਵੇ, ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਜਾਂ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਛੋਹ ਦੇਣ ’ਤੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਹ ਨਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੈਸਟ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮਦਦ ਬੁਲਾਉਣੀ ਅਤੇ CPR ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਾਹ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹ ਹੌਂਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਮੌਕੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨੰਬਰ 112 ’ਤੇ ਫ਼ੋਨ ਕਰੋ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਦਦ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਕਹੋ। ਜੇ AED ਯਾਨੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਝਟਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਗਵਾਓ। ਮੈਡੀਕਲ ਟੀਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਿਆਂ CPR ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ।
ਬਾਲਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ CPR ਕਿਵੇਂ ਦੇਣੀ ਹੈ?
- ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਦੇ ਭਾਰ ਕਿਸੇ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਸਮਤਲ ਸਤ੍ਹਾ ’ਤੇ ਲਿਟਾਓ।
- ਇੱਕ ਹੱਥ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਛਾਤੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਹੱਥ ਉਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰੱਖੋ।
- ਬਾਹਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਰੱਖਦਿਆਂ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਬਾਓ।
- ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 100 ਤੋਂ 120 ਵਾਰ ਛਾਤੀ ਦਬਾਓ। ਬਾਲਗ ਦੀ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਵਾਰ ਲਗਭਗ 5 ਤੋਂ 6 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦਬਾਓ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਆਮ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਿਓ।
- ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਸਾਹ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ 30 ਵਾਰ ਛਾਤੀ ਦਬਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2 ਵਾਰ ਸਾਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ।
- ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਸਾਹ ਦੇਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨਹੀਂ ਲਈ ਜਾਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਛਾਤੀ ਦਬਾ ਕੇ CPR ਦੇਣਾ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ।
CPR ਕਦੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ?
ਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਗੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ CPR ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਨਾ ਕਰੋ। ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਹਾਇਤਾ ਬੁਲਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੱਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਵਟ ਦੇ ਕੇ ਰਿਕਵਰੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਿਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਆਉਣ ’ਤੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ CPR ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤੁਰੰਤ ਮੈਡੀਕਲ ਮਦਦ ਦਿਵਾਓ। ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਅਤੇ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੈਸਟ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹਨ।
ਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਹੌਂਕੇ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੈਸਟ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦਿਆਂ ਤੁਰੰਤ CPR ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮਦਦ ਬੁਲਾਓ।
ਯਾਦ ਰੱਖੋ: CPR ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ CPR ਦੇਣੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨੰਬਰ ’ਤੇ ਫ਼ੋਨ ਕਰਕੇ ਆਪਰੇਟਰ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ।
