ਛੱਠ ਖਰਨਾ 2026 : ਲੋਕ ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਮਹਾਪਰਵ ਛੱਠ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਯੋਗ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵੈਦਿਕ ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਛੱਠ ਮਹਾਪਰਵ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਯਾਨੀ ਖਰਨਾ (14 ਨਵੰਬਰ 2026, ਸ਼ਨੀਵਾਰ) ਨੂੰ ਹੀ ਲਾਭ ਪੰਚਮੀ (ਕਾਰਤਿਕ ਸ਼ੁਕਲ ਪੰਚਮੀ) ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨਗੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਛੱਠ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦਿਨ ਭਰ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਗੁੜ ਦੀ ਖੀਰ (ਰਸੀਆ) ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਗੇ।
ਲਾਭ ਪੰਚਮੀ ਅਤੇ ਖਰਨਾ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਯੋਗ
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਾਭ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਸੁਭਾਗ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਗਣੇਸ਼-ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉੱਥੇ ਹੀ ਛੱਠ ਪਰਵ ਦਾ ਦੂਜਾ ਦਿਨ ‘ਖਰਨਾ’ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਜੋਤਿਸ਼ੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਾਭ ਪੰਚਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਖਰਨਾ ਦਾ ਪੈਣਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪੂਜਾ?
ਛੱਠ ਪੂਜਾ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਾਰਤਿਕ ਸ਼ੁਕਲ ਚਤੁਰਥੀ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਕਾਰਤਿਕ ਸ਼ੁਕਲ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਲਗਾਤਾਰ 36 ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਅੰਨ ਤਾਂ ਕੀ, ਪਾਣੀ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਛੱਠ ਮਹਾਪਰਵ 2026 ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਰੀਕਾਂ
-
13 ਨਵੰਬਰ 2026 (ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ): ਨਹਾਏ-ਖਾਏ (ਕੱਦੂ-ਭਾਤ ਦਾ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ)
-
14 ਨਵੰਬਰ 2026 (ਸ਼ਨੀਵਾਰ): ਖਰਨਾ (ਲਾਭ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਸੰਯੋਗ ਅਤੇ ਗੁੜ ਦੀ ਖੀਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ)
-
15 ਨਵੰਬਰ 2026 (ਐਤਵਾਰ): ਸੰਧਿਆ ਅਰਘ (ਡੁੱਬਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਭੇਟ ਕਰਨਾ)
-
16 ਨਵੰਬਰ 2026 (ਸੋਮਵਾਰ): ਊਸ਼ਾ ਅਰਘ (ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਵਰਤ ਦਾ ਪਾਰਣ ਕਰਨਾ)
ਛੱਠ ਪੂਜਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਕਾਰਤਿਕ ਸ਼ੁਕਲ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦਿਨ ਭਰ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ‘ਖਰਨਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖਰਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲਈ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵਜੋਂ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਖੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁੱਧ, ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਪਿੱਠਾ ਅਤੇ ਘਿਓ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਰੋਟੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਮਕ ਜਾਂ ਚੀਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੇ ਘਰ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਵ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦ ਦੋਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖਰਨਾ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੰਚਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨਹਾਏ-ਖਾਏ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਹੰਡਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖਰਨਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਰਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਨਿਰਜਲਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਛੱਠੀ ਮਈਆ ਲਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੀਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਗੁੜ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਪੂੜੀ ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਫਲ ਵੀ ਖਾਧੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖਰਨਾ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਤਨ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਭੋਜਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਛੱਠੀ ਮਈਆ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਖਰਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਲਗਾਤਾਰ 36 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀਤੇ ਛੱਠੀ ਮਈਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਹੀ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਖਰਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ
ਜਦੋਂ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਛੱਠੀ ਮਈਆ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਰਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਘਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬਾ ਕਰਨਾ ਸਖ਼ਤ ਮਨਾਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵਿਚਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਠਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਨਿਵਾਲਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਖਾਧਾ ਹੋਵੇ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖਰਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਲਈ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਾੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅੰਬ ਦੀ ਲੱਕੜ
ਖਰਨਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਲਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ‘ਤੇ ਲਸਣ-ਪਿਆਜ਼ ਜਾਂ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅੰਬ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਛੱਠੀ ਮਈਆ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
