Health News: ਅਕਸਰ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਰੀਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਫ਼ਰਕ ਹੋਣਾ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਫ਼ਰਕ 10 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਆਫ਼ ਮਰਕਰੀ (mm Hg) ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਉੱਪਰਲੇ ਨੰਬਰ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਸਟੋਲਿਕ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਜਾਂ ਹੇਠਲੇ ਨੰਬਰ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾਇਸਟੋਲਿਕ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਸਿਸਟੋਲਿਕ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ 10 ਤੋਂ 15 mm Hg ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕਿਉਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਖੂਨ ਦੇ ਵਹਾਅ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਕਾਰਨ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਮਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੂਨ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਬਾਹਾਂ ਤੱਕ ਖੂਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਮਨੀਆਂ ਮਹਾਂਧਮਨੀ (Aorta) ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਰੀਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫ਼ਰਕ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਈ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ (Body Position) ਵਰਗੇ ਕਾਰਕ ਵੀ ਖੂਨ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਰੀਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਫ਼ਰਕ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕਿਵੇਂ ਚੈੱਕ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਮਾਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
-
5 mmHg ਤੋਂ ਘੱਟ ਫ਼ਰਕ: ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਰੀਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਫ਼ਰਕ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ।
-
5 ਤੋਂ 10 mmHg ਦਾ ਫ਼ਰਕ: ਇਸ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
-
10 mmHg ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਰਕ: ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਗਲੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਲਈ ਉਸ ਹੱਥ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਰੀਡਿੰਗ ਵੱਧ ਆਈ ਹੋਵੇ।
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਤੰਗ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਪਾਈਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਹਾਅ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਫ਼ਰਕ ‘ਏਓਰਟਿਕ ਡਿਸੈਕਸ਼ਨ’ (Aortic Dissection) ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੈਰੀਫੇਰਲ ਆਰਟਰੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ (PAD) ਕੀ ਹੈ?
ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਰਨ ‘ਪੈਰੀਫੇਰਲ ਆਰਟਰੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼’ (PAD) ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਮਨੀਆਂ ਤੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦਾ ਵਹਾਅ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੋਵਾਂ ਬਾਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਸ ਬਾਂਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਗਲੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਰੀਡਿੰਗ ਵੱਧ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰੀਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਬਾਂਹ ’ਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਬਾਂਹ ਵਿੱਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨਹੀਂ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਂਹ ਵਿੱਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਆਪਣਾ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਮਾਪੋ
ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਰੀਡਿੰਗ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਅਸਲ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦਾ ਸਹੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਹਰ ਮਿੰਟ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਰੀਡਿੰਗ ਲੈਣੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਔਸਤ (Average) ਕੱਢਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਰੀਡਿੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ (Hydration), ਹਾਰਮੋਨ ਦਾ ਪੱਧਰ, ਨਮਕ ਦਾ ਸੇਵਨ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਮਾਪਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਰੀਡਿੰਗ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖੋ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਪਣਾ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਪਹਿਨਣਯੋਗ ਡਿਵਾਈਸ (ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਰਟਵਾਚ) ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀਆਂ ਰੀਡਿੰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਖਾਸ ਪੈਟਰਨ ਪਛਾਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।










