Health: ਪਿੱਤ ਦੀ ਪੱਥਰੀ (Gallstones) ਇੱਕ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿੱਤਾਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੋਈ ਖਾਸ ਲੱਛਣ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਾਰ ਤੁਰੰਤ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਪੱਥਰੀ ਕਾਰਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਰਦ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹੋਣ ਲੱਗਣ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਿਨਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀ ਪੱਥਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ?
ਜੇ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਪਿੱਤ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਤਾਸ਼ਾ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਆਮ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਡਾਕਟਰ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕਿਹੜੇ ਲੱਛਣ ਹੋਣ ’ਤੇ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਪਿੱਤ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਕਾਰਨ ਪੇਟ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਰਦ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੱਛਣ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਦ ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਭਾਰੀ ਜਾਂ ਚਿਕਨਾਈ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭੁੱਖ ਘੱਟ ਲੱਗਣਾ, ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਾਪਣ ਜਾਂ ਬੇਚੈਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਪਿੱਤਾਸ਼ਾ ਕੱਢਣ ਵਾਲੀ ਲੈਪਰੋਸਕੋਪਿਕ ਸਰਜਰੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਬੁਖਾਰ, ਉਲਟੀਆਂ ਜਾਂ ਪੀਲੀਆ ਨੂੰ ਨਾ ਕਰੋ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼
ਜੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁਖਾਰ, ਠੰਢ ਲੱਗਣਾ, ਉਲਟੀਆਂ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾ ਪੈਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੀ ਨਲੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਪਿੱਤਾਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਵਰਗੀ ਜਟਿਲਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ ਦੀ ਨਲੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਜਾਂ ਪੈਂਕਰੀਆਸ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਿੱਤਾਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਸੋਜ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਪਿੱਤ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਕਾਰਨ ਪਿੱਤਾਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਸੋਜ ਆਉਣ ਨੂੰ Acute Cholecystitis ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਸਰਜਰੀ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਡਾਕਟਰ ਜਲਦੀ ਲੈਪਰੋਸਕੋਪਿਕ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਪੱਥਰੀ ਪਿੱਤ ਦੀ ਨਲੀ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਜਾਵੇ?
ਕਈ ਵਾਰ ਪੱਥਰੀ ਪਿੱਤਾਸ਼ੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ Common Bile Duct (CBD) ਵਿੱਚ ਫਸ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਪਿੱਤ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ERCP ਰਾਹੀਂ ਪਿੱਤ ਦੀ ਨਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪੱਥਰੀ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੱਤਾਸ਼ਾ ਕੱਢਣ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਹਾਲਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਪਿੱਤਾਸ਼ਾ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਜੀਵਨ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਹਾਂ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਿੱਤਾਸ਼ਾ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆਮ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਤੀਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਿੱਤਾਸ਼ਾ ਸਰੀਰ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲਿਵਰ ਪਿੱਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਿੱਤਾਸ਼ੇ ਦੀ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਆਂਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਨੋਟ: ਪਿੱਤ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਵਾਲੇ ਹਰ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲੱਛਣਾਂ, ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
