ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਾਇੰਟਿਸਟਸ (FAS) ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 190 ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। FAS ਦੀ 2026 ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ 190 ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੰਸਥਾ ਖੁਦ ਵੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਕਾਫ਼ੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਪੱਛਮੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜੇ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ।
FAS ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਕੇਂਦਰੀ ਸਟੋਰੇਜ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਤਾਇਨਾਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰਮਾਣੂ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ (SSBN) ਰਾਹੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਰਮਾਣੂ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੀ-ਹਮਲਾ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ FAS ਦੀ 2024 ਦੀ ਭਾਰਤ ਸੰਬੰਧੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਲਗਭਗ 210 ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹਥਿਆਰ-ਗ੍ਰੇਡ ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਤਦ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 172 ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ।
FAS ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖੀ ਭੰਡਾਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਵੇਂ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਡਿਲਿਵਰੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਅੰਕੜੇ ਸੁਤੰਤਰ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।
