ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਰਲਡ ਗੋਲਡ ਕੌਂਸਲ (WGC) ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮੰਗ ਸਾਲਾਨਾ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ 6 ਫੀਸਦੀ ਘਟ ਕੇ 131.4 ਟਨ ਰਹਿ ਗਈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ 139.7 ਟਨ ਸੀ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਾਧੇ, ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰੁਖ ਨੇ ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਵਰਲਡ ਗੋਲਡ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਮੀ ਆਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੁੱਲ ਮੰਗ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਘੱਟ ਖਰੀਦ ਨੇ ਕੁੱਲ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਸਾਲ ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਆਯਾਤ ‘ਤੇ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ 6 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 15 ਫੀਸਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਪਿਆ। ਵਧੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਕਈ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖਰੀਦ ਟਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਰੀਦ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਪੀਲ ਦਾ ਵੀ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਸਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਨੇ ਵੀ ਖਪਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਵਰਲਡ ਗੋਲਡ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡਿਊਟੀ ਵਧਣ ਨਾਲ ਅਧਿਕਾਰਤ ਆਯਾਤ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਵਧਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਜਤਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਕਰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰੀ ਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਛਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੋਨਾ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਗਹਿਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਚਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਧਨ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਗਿਰਾਵਟ ਅਸਥਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ, ਮੌਸਮੀ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੰਗ ਮੁੜ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
