ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਫੌਜ ਦੇ ਨਵੇਂ 174 ਪੰਨਿਆਂ ਵਾਲੇ ‘ਆਰਮੀ ਯੂਨੀਫਾਰਮ-2026’ ਮੈਨੂਅਲ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ, ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਣ ਪਰੇਡਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਮੀਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਲਈ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਕਲਪਿਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫੌਜੀ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਝ ਮੈਸ ਵਰਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਨੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਾਊਚ ਬੈਲਟ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫੌਜ ਨੇ ‘ਰਾਇਲ’ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਇਸ ਨਵੇਂ ਮੈਨੂਅਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ‘ਬੰਦੀ’ ਜੈਕੇਟ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਚ-ਨੇਕ ਵਾਲੀ ਜੈਕੇਟ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੀ ਕਮੀਜ਼, ਰਸਮੀ ਟਰਾਊਜ਼ਰ ਅਤੇ ਬੰਦ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।
ਫੌਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਵਰਦੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਅਤੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਦਮ ਫੌਜ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ।
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਫੌਜ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 2023 ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਸਮੇਂ ‘ਪੁੱਲ-ਆਊਟ’ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਡਿਨਰ ਦੌਰਾਨ ਪਾਈਪ ਬੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ, ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਗੀਆਂ।
