ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (CBSE) ਨੇ 10ਵੀਂ ਅਤੇ 12ਵੀਂ ਦੀ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੌਰਾਨ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਛੇਵੇਂ ਜਾਂ ਸੱਤਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅੰਕ ਬਦਲ ਕੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਵੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਿਛਲਾ ਕੀ ਸੀ ਨਿਯਮ?
ਪਹਿਲਾਂ, CBSE ਬੋਰਡ ਕੋਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਵਿਸ਼ੇ, ਭਾਵ ਛੇਵੇਂ ਜਾਂ ਸੱਤਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਨਿਯਮ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਪਿਛਲੇ CBSE ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2025 ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 30 ਤੋਂ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਣਉਚਿਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫੜੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਾਧੂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪਾਸ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
CBSE ਨੇ ਕਿਉਂ ਬਦਲਿਆ ਨਿਯਮ
ਬੋਰਡ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਵਾਧੂ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੋਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗਲਤ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸੀਬੀਐਸਈ ਨੇ ਇਸ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ।
ਹੁਣ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਨਵਾਂ ਨਿਯਮ?
ਸੀਬੀਐਸਈ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਤੁਰੰਤ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਧੂ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਪਾਰਟਮੈਂਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ।
ਇਹ ਨਵਾਂ ਨਿਯਮ ਸਾਲ 2026 ਤੋਂ ਸੀ.ਬੀ.ਐਸ.ਈ. ਦੀ ਕਲਾਸ 10ਵੀਂ ਅਤੇ 12ਵੀਂ ਬੋਰਡ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਰਹੇਗਾ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਲਾਹ ਸੀਬੀਐਸਈ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਸਾਫ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਨੁਕਸਾਨ ਭੁਗਤਣਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ।
 has taken a major decision to stop cheating in the 10th and 12th board examinations.){kind=link}